Geheimzinnig Haspengouw: 4 mysterieuze plekken in Zuid-Limburg

Velen kennen Haspengouw vooral omwille van de kleurrijke zeeën aan fruitbloesems, die in april duizenden kijklustigen uit binnen- en buitenland lokken. Maar Zuid-Limburg is veel meer dan dat. Of wat dacht je van deze vier merkwaardige plekken met een intrigerend verhaal, die je met andere ogen naar de fruitregio doen kijken?

De Toren van Eben-Ezer

Wanneer je nietsvermoedend op de Sint-Pietersberg wandelt en plots deze merkwaardige toren voor je ziet opdoemen, met op de kantelen vier grote beelden van gevleugelde, mythische figuren, wrijf je jezelf een paar keer in de ogen.

Het kostte bezieler Robert Garcet tien jaar om zijn levenswerk te voltooien: een toren van zeven verdiepingen op een heuvel in Bassenge, nabij het bekende Fort van Eben-Emael. De kunstenaar gebruikte silex (vuursteen) om het gebouw op te trekken en werkte een uitgebreid verhaal uit waarin vrede en mythologie centraal staan. In dit gebouw vind je ook een museum waar je alles leert over silex, een steen die duizenden jaren geleden al in Zuid-Limburg ontgonnen werd om werktuigen van te maken. Later werd het ook vaak gebruikt om huizen van te maken, vaak in combinatie met mergel.

Je kan de toren ontdekken langs de groene route (4,3 km) en de gele (14 km), vertrek: Chemin du Broukay 8, 4690 Bassenge

Bedevaartsoord met ondergrondse crypte

De eeuwenoude kapel van Helshoven spreekt op heel wat manieren tot de verbeelding. Al in de 13de eeuw was dit een bedevaartoord. Vroeger stond hier een gasthuis, waar broeders van de geestelijke ridderorde de Johannieters bedevaarders verzorgden. En die waren hier volop, ook door de aanwezigheid van de Romeinse Kassei, want pelgrims maakten gretig gebruik van de Romeinse heirbanen. Nu is die heirbaan nog zichtbaar als een fietspad dat achter de kapel vertrekt en recht door een prachtig, glooiend landschap voert.

De oorspronkelijke kapel en het gasthuis gingen in vlammen op in 1574, tijdens de Tachtigjarige Oorlog. In de 17de eeuw bouwde de toenmalige landcommandeur van Alden Biesen het gebedshuis weer op. Er kwam ook een kluis, waar achtereenvolgens 14 kluizenaars woonde. De laatste overleed in 1908. De kluis raakte in verval en werd afgebroken in 1925.

Ga zeker de kapel binnen en verbaas je over het interieur, met een 16de-eeuws schilderij van het Laatste Avondmaal, een cholerakruis, en het Mariabeeld dat in 1985 in Ieper gewijd werd door niemand minder dan paus Johannes Paulus II. Dit beeld staat onder een glazen stolp, want het is al meermaals gestolen.

In de tuin rond de kapel vind je diverse beelden, waaronder een levensgrote Jezus aan het kruis onder een afdak. Maar het meest bijzondere aan deze plek is de ondergrondse crypte in de tuin. Als je hier de eerste keer de trap afdaalt, sta je verstomd om de hoeveelheid aan beeldjes, schilderijen, doeken, kaarsen en andere religieuze voorwerpen die men in deze kleine ruimte heeft uitgestald.

Je vindt de kapel aan de Helshovenstraat in Borgloon. Van hieruit kan je aansluiten op de oranje wandeling van Greenspot Mettekoven, waarbij je eerst gedurende een paar honderd meter de bruine verbindingsroute volgt. De site is ook heel vlot bereikbaar met de fiets (tussen knooppunten 161 en 169).

Het vergeten Kasteel

Hoewel het Kasteel van Heers een roemrijke geschiedenis kent, die teruggaat tot in 1034, raakte het in de vergetelheid. Het gebouw en het park verkommerden, tot een groep vrijwilligers in 2017 de handen uit de mouwen stak. Samen met lokale overheden en organisaties worden het kasteel en haar omgeving nu beetje bij beetje opgeknapt. Ze maakten het domein opnieuw toegankelijk en richtten er een korte wandelroute in.

Het kasteel zelf heeft nog heel wat liefde nodig voor het weer toegankelijk kan worden gemaakt. Ondertussen kocht de Vlaamse Overheid het kasteel en beloofde het te restaureren.

Ook het park met haar monumentale bomen, waaronder enkele zeer dikke, charismatische platanen, loont absoluut de moeite.

Je ontdekt het Kasteel van Heers tijdens de korte wandeling (2,5 km) Verborgen Moois Heers. Vertrek: Raes van Heerslaan z/n, 3870 HEERS

Mergelgrotten vol monsters

Miljoenen jaren geleden lag Limburg op de bodem van een tropische, ondiepe zee. Deze oerzee werd bevolkt door een bont allegaartje aan primitieve dieren. Hun skeletten en schelpen zonken naar de bodem en werden in de loop van miljoenen jaren samengeperst. Zo ontstond een krijtsteen die we in Limburg mergel noemen. Je vindt deze onder meer in de Sint-Pietersberg, een plateau dat zich uitstrekt over Belgisch Limburg, Nederlands Limburg en Wallonië.

De Romeinen gebruikten al mergel om te bouwen en vanaf de vroege middeleeuwen ging men de steen ondergronds winnen om o.a. kerken en burchten op te trekken. Zo ontstonden echte gangenstelsels, die honderden kilometers lang zijn.

Mensen uit de mergelstreek gebruikten de grotten in vroegere tijden weleens om strenge winters te doorstaan. De constante temperatuur en het vochtig klimaat in de grotten lenen zich ook uitstekend voor het rijpen van grottenkaas en voor de kweek van champignons. Op het hoogtepunt kweekte men niet minder dan 95% van alle Belgische champignons in Zuid-Limburgse grotten. Een instorting van een grot in Zichen-Zussen-Bolder (Riemst) maakte hier abrupt een einde aan.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog dienden de grotten als toevluchtsoord en werden er in het geheim waardevolle kunstwerken opgeslagen, zodat ze niet in handen van de Duitse bezetter zouden vallen.

Nu bewijzen de grotten vooral hun dienst als de voornaamste overwinterplaats voor vleermuizen in West-Europa. Duizenden exemplaren van verschillende soorten trekken elk jaar richting Kanne om hun winterslaap te houden. Maandenlang hangen ze aan het plafond van de grotten. Onder deze vele wintergasten treffen we ook zeer zeldzame soorten aan.

Enkele jaren geleden verzorgde Belgische metaltrots Amenra een akoestisch optreden in de mergelgrotten in Riemst, wat voor een unieke sfeer zorgde.

Maar er is nog iets dat een bezoek aan de mergelgrotten onvergetelijk maakt: op talloze plekken vind je muurtekeningen, van prachtige kunstwerken tot verzuchtingen en notities van de ‘blokbrekers’, de arbeiders die de mergelblokken uitzaagden. In de muren zie je ook fossielen. Van zee-egels en schelpen, maar ook van grotere dieren.

Al eeuwenlang stootten de blokbrekers regelmatig op fossielen. De bekendste vondsten in de Limburgse mergelgrotten zijn die van de mosasaurus. In de 18de eeuw doken de eerste gerapporteerde vondsten op van schedels en kaken van een groot dier. Omdat de Sint-Pietersberg vlakbij de Maas zit, kreeg hij de naam mosasaurus mee, maar deze soort leefde in de zee en er zijn ook vondsten bekend uit o.a. Rusland, Marokko, Angola, de VS en Canada. Mosasaurussen hebben dus eigenlijk niets met de Maas te maken…

Eigenlijk is de mosasaurus een geslacht met verschillende ondersoorten. Volgens de vondsten kon de grootste ondersoort tot 18 meter lang worden. Daarmee was het een van de grootste reptielen die ooit onze zeeën bevolkten.  

In de film Jurassic World komt een mosasaurus voor die zo’n 60 meter lang is, wat dus een wel heel riante overschatting van de werkelijkheid is, om nog maar te zwijgen over het uiterlijk van het dier.

Ook in Vechmaal vind je mergelgrotten, de zogenaamde Kuilen van Vechmaal. Een kunstenaar ontwierp dit prachtige hek dat vleermuizen toelaat om de grot te betreden maar dat nieuwsgierige mensen buitenhoudt.

Mergelgrotten Kanne: Avergat 14, 3770 Riemst (Kanne). Op de website van Toerisme Riemst vind je alle praktische info.

De Kuilen van Vechmaal vind je langs de oranje wandeling (5,7 km) van Greenspot Heks, die start aan De Horne, Brugstraat 30, 3870 Heers

Krijg je maar niet genoeg van de Haspengouwse landschappen en verhalen? Dan is Katarakt, de serie over de vrouw die het fruitbedrijf van haar schoonvader overneemt, een aanrader. Het is deze serie die maakte dat mensen massaal hun weg naar Haspengouw vonden.

Alle foto’s bij deze blog zijn gemaakt door Jo Cuenen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

<span>%d</span> bloggers liken dit: