Vogels op doorreis

September is dé trekmaand bij uitstek. Het is een geweldige periode om vogels te spotten. Overal zie je ze samen troepen in velden en op elektriciteitsdraden. Als je maar een beetje oplet, zie je groepen ganzen of kraanvogels overvliegen. De piek van de vogeltrek ligt tussen half september en half oktober. Keep watching the skies!

Sommige vogels vliegen met honderden of duizenden tegelijkertijd. Een groep spreeuwen kan zelfs uit een miljoen exemplaren bestaan. De trekvogels hebben de nodige voorbereidingen getroffen door reserves op te bouwen en zijn klaar voor een verre, gevaarlijke reis. De langeafstandstrekkers steken zowel de Middellandse Zee als de Sahara over. Een echte uitputtingsslag.

Vogels die in noordelijke streken broeden, doen nu ons luchtruim aan op weg naar het zuiden. Soms blijven ze een paar dagen hangen om op krachten te komen. Deze vogels komen vaak de rest van het jaar niet of nauwelijks in onze streken voor. Denk bijvoorbeeld aan kramsvogels, koperwieken, visarenden en zeearenden.

Op sommige plekken vliegen tienduizenden vogels over op één enkele dag. Vanuit telposten houden vrijwilligers (trektellers) tijdens de trek bij hoeveel en welke vogels er passeren. Je kan de resultaten bekijken op http://trektellen.nl/

Deze grote groep doortrekkende kraanvogels vloog plots over onze hoofden! Foto: Jo Cuenen

Op kop vliegen

Je ziet weleens vogels, zoals eenden, ganzen en kraanvogels, in een grote V-formatie vliegen. Zo sparen ze hun krachten. De vleugelslagen van de voorste vogel veroorzaken een luchtverplaatsing. Door hun eigen vleugelslagen daarop af te stemmen, profiteren de anderen daarvan en sparen ze energie uit. Een beetje zoals renners om beurten op kop rijden tijdens de Ronde van Frankrijk.

Je vraagt je misschien af waarom trekvogels niet gewoon het hele jaar lekker op hun overwinterplek blijven om er van een luxeleventje onder de zuiderse zon te genieten? Wel, aan de evenaar en op het zuidelijk halfrond zijn de dagen korter tijdens onze zomer. Op de zuidpool blijft het zelfs zes maanden helemaal donker! Vogels hebben lange dagen nodig om veel voedsel te vinden voor hun jongen. Daarom trekken ze in de zomer naar het noorden om te broeden.

In de winter is hier echter minder voedsel te vinden. Er zijn geen insecten en ook knaagdieren en vruchten zijn minder talrijk en moeilijk te vinden door de sneeuw en vrieskou. Tijdens strenge winters zijn er dan ook meer vogels die hun biezen pakken dan tijdens een zachte winter. Wetenschappers merken zelfs dat de klimaatverandering – die onder meer voor zachtere winters zorgt – een invloed heeft op het trekgedrag van vogels. Sommige soorten vertrekken later of helemaal niet meer, of keren vroeger terug.

Weetjes

  • Vogels bedachten allerlei trucjes om de weg te vinden, zoals oriëntatie op zicht en geur. Het voornaamste hulpmiddel is hun ingebouwd kompas: vogels kunnen het magnetisch veld van de aarde waarnemen en weten zo dus op welk aardgedeelte ze zich bevinden.
  • Er zijn ook vlinders zoals de atalanta en de gele en oranje luzernevlinder die naar het zuiden vliegen. De distelvlinder legt de 15.000 kilometer naar Noord-Afrika en terug af in een soort van estafettevlucht in zes generaties.
  • Sommige libellen trekken ook. De paardenbijter vliegt massaal van Noord- naar Zuid-Europa.
  • Noordse sternen zijn de kampioenen op de langeafstand. Ze leggen jaarlijks tot wel 90.000 kilometer af. Deze vogels leven zo’n 30 jaar. Op die tijd vliegen ze dus een slordige 2,7 miljoen kilometer. Dat is drie keer naar de maan en terug. (cijfers: Natuurpunt)
  • Er zijn natuurlijk ook vogels die gewoon hier blijven in de winter. Dat noemen we standvogels. En dan zijn er nog de deeltrekkers, waarvan een deel naar het zuiden trekt, terwijl de rest hier blijft.
  • Sommige vogels uit het noorden komen hier overwinteren, terwijl het grootste deel van hun Belgische broertjes naar het zuiden trekt. Zo vind je hier in de winter Scandinavische roodborstjes en wilde eenden.

Bronnen: natuurpunt.be, trektellen.nl, Roots Magazine

Nog meer natuurpret?

Speciaal voor kleine natuurontdekkers bedachten we leuke boekjes, gadgets en zoekkaarten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: