Heerlijk herfstgenot: wat is er in de herfst te zien en doen in de natuur?

Eindelijk herfst! Hoewel ik van de zomer met haar lange dagen hou, kijk ik elk jaar weer uit naar die zonnige nazomerdagen vol kleuren en geuren. Om nog maar te zwijgen van wandelingen door de mist en regen, om nadien te genieten met een kop dampende pompoensoep. In het najaar bruist de natuur van het leven.

Eindeloos nazomeren

In september, oktober en soms zelfs nog later op het jaar zijn er warme, zonnige dagen die dat zomergevoel in een oogwenk weer oproepen. De verkleurende bladeren en paddenstoelen – die niet voor niets ‘herfstbloemen’ worden genoemd – geven het geheel een extra vrolijke toets.

De gemiddelde temperatuur voor België in september is 14,9 °C, waar dat voor augustus 18 °C is. Nog tot in oktober kan het 20 à 25 graden worden.

In september en zelfs later staan er nog heel wat bloemen in bloei. Sommigen beginnen er zelfs pas op het einde van de zomer aan. Zie je een bloem die op een krokus lijkt die zich van seizoen heeft vergist? Dat is de herfsttijloos. In de duinen vind je heel wat lieflijke bloemen zoals de parnassia, die in september in topconditie verkeert. Ook klimopplanten (die minstens 6 jaar oud zijn) staan in de vroege herfst in bloei en lokken hommels, solitaire bijen en vlinders. Ook libellen zoeven nog volop heen-en-weer tot een stuk in het najaar.

De nazomer is bovendien het ideale moment om lekker te gaan uitwaaien aan zee. Het is nog niet echt koud, maar toch een pak rustiger dan tijdens het hoogseizoen. In de duinen vind je nog volop vlinders, zoals de kleine vuurvlinder. De duindoorn en rozenbottel maken mooie bessen, net als de kamperfoelie. Die laatste staat ook volop in bloei. In drassige gebieden aan de kust kleurt de zeekraal mooi rood. Een streling voor het oog.

Toch een mindere dag? Niet getreurd, wat mij betreft. Over plassen springen, door de modder waden en de regen op je snoet voelen: heerlijk toch?

Gorilla’s in de mist

Wanneer de dagen korten en de mist haar intrede doet, loop je veel kans om dieren zoals reeën en konijnen te spotten. Ze laten zich nogal eens verrassen in de mist en schemer, zeker als je een beetje stil bent, geen plotse bewegingen maakt en geen parfum of felle kleuren draagt.

Wil je edelherten zien? Dan is de herfst de ideale periode. In september en oktober zijn ze een pak minder schuw dan de rest van het jaar. Het is dan paartijd, dus proberen de mannetjes indruk te maken op de vrouwtjes. Dit doen ze onder meer door hard te roepen. Dit noemen we burlen. Mensen vinden dit geluid zo bijzonder, dat er zelfs een jaarlijks kampioenschap burlen wordt gehouden, waarbij mensen een edelhert nadoen.

Om edelherten te zien moet je naar de Ardennen, grenspark Kempen-Broek, de Veluwe of de Oostvaardersplassen.

Ufo’s spotten

Wist je dat je in het najaar heel wat Ufo’s kan spotten? Neen, niet van die vliegende schotels met groene mannetjes in, maar Unidentified Flying Objects oftewel onbekende vliegende objecten. Aan het einde van de zomer komt namelijk de zomertrek volop op gang. Miljarden vogels vliegen dan naar het Zuiden. Als je goed oplet, zie je ze soms in grote groepen overvliegen. September is de vogeltrekmaand bij uitstek.

Vooral langs grote rivieren, aan waterplassen en langs de kusten van België en Nederland, zie je nu heel veel trekvogels overvliegen. Soms blijven ze een paar dagen hangen, of verzamelen ze in grote groepen voor ze wegtrekken. Sommige van die soorten zie je hier de rest van het jaar niet. Verrekijker mee en genieten maar!

Lees hier meer over de jaarlijkse vogeltrek

Vlinders spotten in de boomgaard

Fruitboomgaarden trekken in het voorjaar toeristen omwille van de kleurrijke bloesems, maar ik vertoef er vooral graag in de herfst. De bladeren van de fruitbomen hullen zich in prachtige herfstkleuren en de takken hangen vol rijp fruit. Onder de bomen ligt afgevallen fruit dat begint te rotten en een typische, wat zure geur verspreidt.

boomgaard in herfstkleuren
Boomgaard in herfsttenue. Foto: Jo Cuenen

Dit trekt heel wat dieren aan, waaronder vlinders zoals dagpauwogen en atalanta’s, die je in september en zelfs oktober volop tussen de fruitbomen ziet fladderen. Eind oktober trekt de atalanta naar het zuiden om daar te overwinteren. Met een schaaltje rottend fruit in je tuin lok je trouwens heel wat vlinders. Probeer maar!

Let’s go nuts

De natuur heeft in elk seizoen heel wat lekkers te bieden, maar de herfst doet ons natuurlijk volop smikkelen met grote vruchten zoals appelen, peren, kastanjes en okkernoten.

Met tamme kastanjes kan je heerlijk herfstig kokerellen. Of wat dacht je van deze knapperige kastanjekoekjes?

Of maak een hartige herfstpaté van groenten, smeer er een paar boterhammen van en neem ze mee op je herfstwandeling, samen met een thermos warme chocolademelk.

Heftig herfstig hamsteren

Heel wat dieren zijn nu druk in de weer om een voorraadje van hun favoriete natuursnoepjes aan te leggen.

Zelf kan je nu ook heel wat lekkers vinden in de natuur, zoals braambessen (kies voor de bessen die minstens een meter hoog hangen, anders hebben er misschien vossen of honden op geplast en daarvan kan je erg ziek worden), hazelnoten, walnoten en kastanjes.

Maar er is nu ook volop knutselmateriaal voorhanden. Blinkende wilde kastanjes, dennenappels, eikels, veertjes, takjes, stukjes schors, bladeren in alle vormen en kleuren,… Neem enkel wat er op de grond ligt en beschadig geen planten. Paddenstoelen laat je maar beter staan. Omdat ze soms zeldzaam zijn, maar vooral ook omdat veel soorten giftig zijn.

Ga op paddenstoelenjacht

Zwammen zijn er het hele jaar door, maar uiteraard ‘bloeien’ ze vooral in de herfst. Je kan ze zowat overal tegenkomen, zoals in je tuin of een berm langs een weg. Ook op de heide vind je heel wat zwammen, net zoals in naaldbossen. Maar dé plek om paddenstoelen te spotten is toch het loofbos. Kijk tijdens je herfstwandeling maar eens onder beuken en eiken en je zal versteld staan van de diversiteit aan paddenstoelen die je spot. Je moet soms wel van dichtbij kijken, want sommige soorten zijn erg klein!

Meer weten over paddenstoelen?  Ook daar schreef ik eerder een blog over

Woudapenchallenge: probeer de veelvoorkomende soorten op onze zoekkaart in het echt te spotten.

Herfst in de tuin

Het najaar is het ideale moment om te starten met het voeren van vogels. Als vogels nu volop eten in jouw tuintje vinden, blijven ze de hele winter terugkomen voor meer.

Help hen een handje door ongezouten noten en zaden in je tuin te voorzien. Leg deze bij voorkeur op een plek waar katten niet aankunnen, en waar ze niet nat kunnen worden, zoals in een voederhuisje. Let op dat het voer niet gaat schimmelen.

Je kan ook een vetbol maken. Smelt daarvoor een blokje frietvet in een pannetje op het vuur. Giet het gesmolten vet in een kommetje en strooi er zonnebloempitten en vogelzaad in. Doe er ook het uiteinde van een touw van ongeveer 50 cm in. Laat het stollen et voila: je hebt een heerlijke vetbol waar mezen en andere vogels met veel plezier van zullen smikkelen. Hang je vetbol ergens tussen de bomen of op een andere beschutte plek, buiten het bereik van katten.

Ook in struiken en bomen in je tuin vinden gevederde tuingasten heel wat eten. Uitgebloeide zonnebloemen laat je zo lang mogelijk staan, want heel wat vogels, waaronder mezen en groenlingen, zullen met veel plezier van de pitjes snoepen. Vooral mezen zie je daarbij acrobatische toeren uithalen. Hier lees je heel wat tips om vogels in de watten te leggen.

Ruim je tuin niet te fel op voor de winter. In hoopjes bladeren en takken vinden heel wat dieren een overwinterplek. Ook uitgebloeide planten zijn een zegen voor de biodiversiteit in je tuintje!

Nog meer natuurpret?

Speciaal voor kleine natuurontdekkers bedachten we leuke boekjes, gadgets en zoekkaarten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: