Schotse hooglanders: ruige hippies

Opvallende hoorns, onverzorgde kapsels en een schofthoogte tot anderhalve meter: als je voor het eerst oog in oog staat met een familie Schotse hooglanders, schrik je je een hoedje. Het zijn echter vredelievende herkauwers die veelvuldig worden ingezet in natuurgebieden, ook in België en Nederland.

Wie vaak gaat wandelen, heeft zich beslist al eens vergaapt aan een kudde roodbruine koeien met lange haren en prachtige hoorns. Zoals de naam reeds doet vermoeden, komen deze gezellige grazers uit de Schotse hoogvlakten, waar ze ook wel highland cow worden genoemd. De meeste hooglanders hebben een roodbruine vacht, maar er zijn ook zwarte, witte en bruinzwarte varianten.

Het eerste wat opvalt zijn de gebogen hoorns. Hieraan kan je het verschil tussen de stieren en koeien zien. Bij stieren staan de hoorns meer naar voren gericht, terwijl die van de koeien bijna recht omhoog krullen. De stieren zijn ook wat zwaarder. De weegschaal geeft toch al snel een slordige 800 kilogram aan.  

Kleine kudde aan de Biesbosch. Foto: Jo Cuenen

Koeien met jaarringen

Schotse hooglanders worden zo’n achttien jaar oud. Een koe heeft in die tijd ongeveer vijftien kalveren grootgebracht. Elk jaar krijgen de runderen een bijkomende ring op hun hoorns, waardoor je kan zien hoe oud ze zijn, net zoals jaarringen de leeftijd van bomen verraden. In de jaren waarin een koe geen kalfje heeft gekregen, is de ruimte tussen de ringen groter. Koeien krijgen hun eerste kalfje rond de leeftijd van twee jaar.

Schotse hooglanders leven in kuddes (familiegroepen). De oudere dieren maken de jongere individuen wegwijs. Er is geen echte, vaste paartijd, waardoor ze het hele jaar door kunnen bevallen. Wel is er een duidelijke piek in geboorten in het voorjaar en de zomer. De zwangerschap duurt 9 à 10 maanden. Het vrouwtje kan de bevalling tot een maand uitstellen als de weersomstandigheden ongunstig zijn. Een pasgeboren jong weegt zo’n 25 kg. De kalveren blijven een jaar bij hun moeder. Vooral de eerste weken verdedigt mama haar kleintjes tegen elk potentieel gevaar. Door voldoende afstand te houden, voorkom je dat jij voor zo’n gevaar wordt aanzien!

Plantrekkers

De highland cow is een oud ras. Vanuit West-Schotland hebben mensen hem over zowat heel Europa ingezet voor begrazingsprogramma’s. Ook in de Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Amerika heeft men deze grote grazer ontdekt. Dat hij in extreme weersomstandigheden het jaar rond buiten kan vertoeven en zijn plan trekken, is een enorme plus. Hij eet daarbij ook planten die andere runderen links laten liggen en kan zelfs op schrale gronden overleven. Je vindt hem in het Andesgebergte tot op 3.000 meter hoogte.

Gewend als ze zijn aan het gure, vochtige klimaat op de highlands, kunnen deze runderen temperaturen tot wel dertig graden onder nul verdragen. Met hitte hebben ze het moeilijker. Dan zoeken ze de schaduw op of nemen een verkwikkend bad in de dichtstbijzijnde waterplas. Hun wintervacht is langer, terwijl hun zomervacht korter en lichter is.

Al grazend zorgen ze voor open plekken en meer variatie in het bos. Ook de bemesting  – als je al eens door een gebied waar hooglanders zitten bent gewandeld, weet je wat ik bedoel als ik zeg dat ze wel wat ‘achterlaten’! – is mooi meegenomen voor de biodiversiteit. Naast grassen, kruiden en jonge boompjes, snoepen ze vooral in de winter ook van boomschors. Hierdoor sterven bomen af. Dit dode hout brengt heel wat leven met zich mee, zoals insecten, vogels en andere kleine dieren die dood hout eten of in dode bomen wonen.  

Mannelijke Schotse Hooglander
Aan de vooruit gerichte hoorns zie je dat dit een stier is. Foto: Jo Cuenen

Wat moet je doen als je Schotse Hooglanders tegenkomt?

Niets. 🙂 Ondanks hun ruige uiterlijk en de gevaarlijk ogende hoorns, zijn highland cows niet agressief. Wel zijn ze gesteld op hun persoonlijke ruimte. Hou altijd vijftig meter afstand. Loop niet dwars door een kudde heen en wandel zeker niet tussen een moeder en haar kalfje door. Besluip hen niet, zodat ze niet schrikken van je plotse aanwezigheid. Hou je hond aan de leiband en uit de buurt van de dieren.

Probeer ze niet te aaien of selfies met de dieren te maken. Eten geven is helemaal uit den boze. De dieren vinden alles wat ze nodig hebben in de natuur. Als je hen voedert, gaan ze mensen al snel associëren met eten en zullen ze wandelaars lastigvallen om aan eten te komen. Vaak is de terreinbeheerder dan genoodzaakt om de dieren weg te halen!

Meer Woudapen? Download dan ons gratis natuurdagboekje!

woudapen natuurdagboekje

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: