Dieren in winterslaap: langslapers en vroege vogels

Welke dieren houden een winterslaap, wat gebeurt er met hun lichaam terwijl ze zich verschuilen voor de winterkou en hoe bereiden ze zich op die winterse rust voor? 

Dieren zijn net zoals ons: velen van hen houden gewoon niet van de winter. De dagen zijn kort, de nachten ijzig koud en er is niet voldoende eten te vinden. Sommigen lossen dat op door tijdelijk naar zonnigere oorden te verkassen, maar er zijn ook heel wat dieren die een winterslaap houden.

Doordat dieren in winterslaap zijn, verbruiken ze heel weinig energie. Hun lichaamstemperatuur daalt. Hun hart gaat trager kloppen en ze halen minder vaak adem. Eigenlijk schakelen ze over naar een soort stand-by. Heel wat dieren eten in de herfst hun buikje rond om vetreserves op te bouwen. Een dier in winterslaap mag je nooit storen. Voor sommige soorten, zoals vleermuizen, kan dat zelfs fataal zijn.

Even wat hangen 

Vleermuizen hangen van oktober tot maart ondersteboven in grotten en op zolders. Ze verlagen hun lichaamstemperatuur en hartslag. Ze halen maar één keer per uur adem. Ze slaan hun vleugels als een deken om zich heen. Vaak hangen ze in grote groepen bij elkaar om warm te blijven. Afhankelijk van de soort duurt de winterslaap 4 tot 6 maanden, maar soms worden ze op warme winterdagen even wakker om te jagen. Dit kost hen echter heel veel energie.

bat-230301_640

Slaapmuizen hebben hun naam niet gestolen. Deze groep muizen slaapt graag, héél graag. Tot wel zeven maanden per jaar, van oktober tot en met april! Ze doen dat in een nest, onder de grond, in holle bomen of in nestkasten. De eikelmuis en hazelmuis behoren tot deze groep langslapers.

Winterrust

Sommige dieren houden geen echte winterslaap, maar een winterrust. Af en toe staan ze op om te eten, meestal van voorraadjes die ze in de herfst hebben aangelegd.

Egels houden een winterrust van oktober tot april. Ze verstoppen zich in een nest van takjes, bladeren en gras onder het struikgewas, maar ook onder hoopjes bladeren. Deze laat je dus in de winter beter liggen in je tuin.

Een egel in winterrust ademt nog maar vijf keer per minuut en zijn hartslag daalt van 180 naar 9 slagen per minuut. Zijn lichaamstemperatuur daalt zelfs van 35 naar 5 graden. Zo verbruiken ze veel minder energie. In zachte winters kan het gebeuren dat de dieren ontwaken.

Eekhoorns ontwaken af en toe uit hun winterrust om naar een van hun geheime voedselvoorraadjes te hoppen.

En ook beren, waarvan vaak gedacht worden dat ze een echte winterslaap houden, zijn eigenlijk winterrusters. Hun hartslag vertraagt, maar hun lichaamstemperatuur daalt nauwelijks.

Ook dassen houden een winterrust in hun burchten, grote ondergrondse holen met meerdere ingangen, meterslange gangen en verschillende kamers. Deze burchten gaan vaak generaties lang mee en kunnen tot honderden jaren oud zijn. Van november tot februari komen de dassen nauwelijks buiten. In de herfst zijn ze soms de hele nacht in de weer om een wintervoorraad aan te leggen.

Houden vogels een winterslaap?

Er is maar van één vogelsoort bekend dat hij een winterslaap houdt: de Nuttalls nachtzwaluw, die zo’n 80 dagen rust. Zijn lichaamstemperatuur daalt daarbij van 41 naar 18 graden. Andere vogels blijven gewoon actief in de winter. Wie echt niet van de koude houdt, verkast naar het Zuiden. Er zijn ook vogels uit bijvoorbeeld Scandinavië die bij ons komen overwinteren.

En wat met insecten?

Sommige insecten overwinteren, waarbij ze zich verschuilen in schuren, onder de grond of in een holle boom. Veel insecten overleven de winter echter niet. Voor ze sterven, leggen ze eitjes. Die komen in de lente uit. Sommige vlinders overwinteren als volwassen vlinder, maar de meeste doen dat als rups of pop.

De citroenvlinder is de taaiste. Hij overwintert als volwassen vlinder en overleeft zelfs vriestemperaturen. Dit komt omdat er veel zouten in zijn bloed voorkomen, die zorgen dat hij niet zo snel bevriest.

Er zijn ook vlinders, zoals de atalanta en distelvlinder, die naar Spanje vliegen.

Meer natuurweetjes en toffe spelletjes? Die vind je in het Woudapen natuurdoeboek.

button(1)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: