Deze spannende dieren leefden ooit in België

Beren, wolven, oerossen, mammoeten, wolharige neushoorns, dinosaurussen: allemaal leefden ze ooit in België. Sommige stierven enkel in ons land (en onze buurlanden) uit, andere soorten verdwenen volledig van de aardbodem. Blik je even mee terug naar spannende tijden vol gevaarlijke dieren?

Bruine beren 

Minstens tot de 11de eeuw kwamen er in Nederland en België bruine beren in het wild voor. Zo leefden ze onder meer in het Zoniënwoud. Vroeger was de bruine beer talrijk in zowat heel Europa, maar tegenwoordig blijven er nog maar enkele populaties over, vooral in Oost-Europa en Scandinavië.

Bruine beer
Bruine beer. Foto: Yathin S Krishnappa

Wolven

De wolf werd rond 1810 volledig uitgeroeid in België en Nederland, maar wist zich in meer afgelegen gebieden in Europa te handhaven. Pas heel recent – de laatste jaren – wordt er sporadisch weer een wolf opgemerkt in de Lage Landen.

Wolf in de sneeuw
Wolf. Foto: Bernard Landgraf

Bizons

De wisent of Europese bizon is met zijn 800 kg een indrukwekkend dier. Hij komt van oudsher in België, Nederland en vele andere gebieden in Europa voor, maar verdween eeuwen geleden reeds uit de Lage Landen. Sinds de 16de eeuw is hij wereldwijd met uitsterven bedreigd. Dankzij kweekprogramma’s in Oost-Europa wist de soort te overleven. Recent werd hij uitgezet in enkele Nederlandse natuurgebieden, zoals Het Kraansvlak, De Veluwe, De Maashorst en Natuurpark Lelystad.

De Europese bizon of wisent.
Een wisent is een indrukwekkend dier. Foto: Frank Grawe

Oerossen 

De oeros was een kolos met een schofthoogte die waarschijnlijk tot 185 cm kon bedragen. Met een slordige 1.000 kilo op de weegschaal was het niet bepaald een lichtgewicht. Hij leefde ooit in bijna heel Europa en in delen van Azië en Noord-Afrika. De oeros verdween tussen 1200 en 1400, behalve wellicht enkele exemplaren die overleefden in een jachtreservaat in Polen. Daar zou het laatste oerrund in 1627 overleden zijn.

Hij werd al bejaagd door prehistorische mensen. Er zijn 20.000 jaar oude grotschilderingen van het dier gevonden. De Romeinen vingen hem levend voor hun barbaarse arenagevechten.

Sommige soorten runderen staan nog wat dichter bij het oerrund dan andere. Sinds vorige eeuw lopen er kweekprogramma’s om tot een soort te komen die heel dicht bij het oorspronkelijke wilde rund staat. Sommige van die tamelijk wilde soorten worden gebruikt voor begrazing in natuurgebieden.

tekening oeros
Tekening van een oeros door Charles Hamilton Smith

Wolharige neushoorn

De wolharige neushoorn leefde van 500.000 tot 10.000 voor Christus in Europa. Ook in België werden overblijfselen gevonden, onder meer bij de aanleg van het Schulensmeer in Lummen. Deze kolos was goed aangepast aan de barre weersomstandigheden. Het is een van de vele dieren die verdwenen aan het einde van de laatste ijstijd. Onze voorouders joegen ook veel op dit dier, wat wellicht ook meespeelde bij zijn uitsterven.

Tekening wolharige neushoorns
Tekening van wolharige neushoorns door Charles R. Knight

Mammoet

Ook mammoeten zwierven in die periode in Europa rond. Er zijn mammoetbeenderen gevonden op verschillende plekken in Vlaanderen en Nederland. Helaas stierven ook zij  uit door de klimaatsveranderingen of de jacht – er is discussie tussen wetenschappers over de exacte oorzaak. Vroeger werd gedacht dat de mammoet 10.000 jaar geleden van de aardbodem verdween, maar recentere vondsten lijken aan te tonen dat hij pas later uitstierf.

We hebben een licht vertekend beeld van mammoeten. Er waren verschillende soorten. Slechts twee daarvan, de Amerikaanse mammoet en de keizersmammoet, waren echt groot. De andere soorten, waaronder de Europese, waren niet groter dan de huidige Aziatische olifant.

Met maar liefst 7.500 botten in haar collectie, is Naturalis in Leiden het museum met de grootste mammoetencollectie ter wereld.

mammoetskelet in Naturalis Leiden
Skelet van een mammoet in het Naturalis museum in Leiden. Foto: Thedogg.

Mosasaurus

De Mosasaurus of Maashagedis is genoemd naar de rivier de Maas. Nochtans leefde hij in zee. Hij dankt zijn naam aan het feit dat fossiele resten van deze gigantische hagedis voor het eerst ontdekt werden in mergelgrotten nabij Maastricht, aan de oevers van de Maas. Om te begrijpen waar dit zeemonster, dat tot 18 meter lang kon worden, vandaan komt, moet je eerst wat meer weten over de geologische geschiedenis van Limburg.

Tot zo’n 65 miljoen jaar geleden lag Limburg op de bodem van een ondiepe, warme zee. Daar zwommen heel wat dieren in rond. Hun fossielen kan je met een beetje geluk nog vinden, onder andere in de mergelgrotten op de grens tussen Belgisch en Nederlands Limburg. Koralen, zee-egels, ammonieten en zeelelies zijn slechts enkele voorbeelden. De bekende, witte krijtsteen die Limburgers ‘mergel’ noemen, is ontstaan door deze beestjes. Dat ging zo: toen de zeedieren stierven, zakten ze naar de zeebodem. Ze losten op en vormden, in de loop van miljoenen jaren, een dikke laag kalk. Die geraakte bedolven door zand en klei, die de kalklaag samenpersten. Zo ontstond dus de ‘mergel’.

In deze zee zwommen ook heel grote dieren rond, zoals de Mosasaurus. Er werden twee verschillende soorten gevonden in Limburg. In het Natuurhistorisch Museum in Maastricht kan je een reconstructie van zo’n ‘Maashagedis’ bekijken.

Tekening van hoe een mosasaurus er waarschijnlijk uitzag
Reconstructietekening van mosasaurussen door BW Nobu Tamura

Nog meer dinosaurussen

Er werden nog andere vondsten gedaan van dinosaurussen in België. Heel bekend zijn de skeletten van iguanodons die in 1878 werden ontdekt in een koolmijn in Bernissart. In dit dorpje in de provincie Henegouwen werden resten van minstens 43 verschillende sauriërs gevonden, waaronder 25 bijna volledige skeletten.

De vondsten zijn zo’n 125 miljoen jaar oud en zetten België wereldwijd op de kaart bij dinosaurusonderzoekers. Een iguanodon zou tot 8 meter lang zijn geweest en had naar schatting 8 ton op de weegschaal staan. Je leert er alles over in het Musée de l’iguanodon in Bernissart.

Verder kan je een groot deel van de vondsten bewonderen in het Brussels museum voor Natuurwetenschappen

skelet iguanodon uit Bernissart
Een van de skeletten van iguanodons die werden gevonden in Bernissart en die je in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel kan bewonderen.

Elke maand een portie Woudapen in je mailbox? Dat kan!

button

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: