Wolven in België en Nederland

Wolven in België en Nederland. Tot enkele jaren geleden leek het nog een sprookje. Nu het stilaan realiteit wordt, zijn de reacties gemengd: van totale euforie over de terugkeer van dit prachtige roofdier tot doemscenario’s die niet moeten onderdoen voor de sprookjes van de gebroeders Grimm.

De laatste jaren worden er soms eenzame wolven gespot in Nederland en België, op zoek naar een territorium. De kans is niet onbestaande dat zich de komende jaren een roedel vestigt, zo ergens tussen Groningen en Virton. In Frankrijk en Duitsland hebben meerdere familiegroepen hun oorspronkelijke territoria al heroverd. Er leven familiegroepen op luttele kilometers van onze grenzen. Er is geen reden waarom ze die grenzen niet zouden oversteken. In de grotere natuurgebieden is in elk geval voldoende voedsel aanwezig. Alles is dus klaar voor de terugkomst van een van de meest tot de verbeelding sprekende roofdieren die ons land ooit heeft gekend.

Uitgestorven in de 19de eeuw

Omstreeks 1800 was de wolf nog een normale verschijning in de Lage Landen. In 1886 stierf het dier uit in België en in 1897 werd het laatste Nederlandse exemplaar gespot. Het duurde tot de 21ste eeuw voor er weer meldingen van wolven in de Lage Landen kwamen. Na enkele waarnemingen die niet 100% konden worden gestaafd, zwierf er in maart 2015 vier dagen lang een wolf door het Noorden van Nederland waarover absoluut geen discussie mogelijk was. In 2016 werd een exemplaar in Twente opgemerkt. Een DNA-test gaf uitsluitsel. In België filmde een cameraploeg van het tv-programma ‘Dieren in nesten’ in 2011 een wolf. In 2016 kwamen er verschillende meldingen uit de provincie Luxemburg.

In januari 2018, vijf maanden nadat ik de eerste versie van deze blog publiceerde, werd er melding gemaakt van de wolvin Naya die in Limburg rondzwierf. Deze gezenderde wolf wandelde honderden kilometers vanuit Duitsland, op zoek naar een leefgebied. Naya haalde het nieuws toen ze enkele schapen doodde in Meerhout. Gelukkig werd in alle nieuwsberichten wel de juiste informatie gegeven, namelijk dat wij, mensen, niet bang moeten zijn van wolf Naya of haar soortgenoten.

Wat eet een wolf?

Wolven meten zo’n 160 centimeter van kop tot staart. Ze zijn vaak moeilijk te onderscheiden van bepaalde hondenrassen. Een DNA-test kan uitsluitsel bieden en ook hun gedrag zegt voor kenners veel. Over het algemeen zijn wolven behoorlijk schuwe dieren. Uit onderzoek blijkt dat zo’n 50% van hun voedsel uit reeën bestaat. Daarnaast eten ze vooral andere herten, wilde zwijnen, knaagdieren, vogels, afval en aas. En als ze de kans krijgen, durven ze ook schapen en geiten oppeuzelen.

In streken waar weinig voedsel voorhanden is, leven ze in kleine familiegroepen die bestaan uit een alfavrouwtje en -mannetje en hun welpen. In uitgestrekte gebieden met veel eten, zoals Alaska in Noord-Amerika, komen grotere roedels voor.

Wolf in de sneeuw
Foto: Bernard Landgraf

De Grote Boze Wolf-show

We kennen wolven vooral uit sprookjes en films. Het dier wordt daarbij bijna altijd afgebeeld als een slechterik die mensen, schapen, biggetjes en andere onschuldige wezens vermoordt. Maar als we de drie biggetjes en de grootmoeder van Roodkapje even buiten beschouwing laten, blijkt het wel mee te vallen met de misdaadcijfers.

Wolven zullen niet snel een dier (of een mens) aanvallen wanneer dit een grote kans op verwondingen met zich meebrengt. Wonden kunnen namelijk infecteren en zo’n infectie kan zijn dood betekenen.

Wij vormen een veel grotere bedreiging voor de wolf dan andersom. Ooit kwam het dier over het hele Noordelijk halfrond voor, maar door de jacht en het verdwijnen van zijn territoria, hebben we hem in heel wat landen volledig uitgeroeid of teruggedrongen tot beperkte, afgelegen gebieden. Dat hij nu opnieuw weet op te rukken, heeft onder meer te maken met de beschermde status die hij geniet in Europa sinds de jaren 1980. Het grootste gevaar komt nu van het verkeer.

Dances with wolves

Er zijn landen waar wolven en mensen al eeuwenlang vreedzaam ‘samenleven’. Dat geldt ook voor populaire vakantiebestemmingen zoals Italië, Tsjechië en Polen. Schattingen spreken van zo’n tienduizend wolven in Europa. Omdat ze schuw zijn, uitgestrekte territoria bezitten en ons al van ver horen en ruiken, zijn ontmoetingen met wolven sowieso erg zeldzaam. Ter vergelijking: hoe vaak ontmoet jij een wild zwijn? Nochtans komen ze volop voor in onze natuurgebieden, bossen en landbouwgebied.

Gek genoeg zijn er andere grote roofdieren waar we niet bang van zijn. Zo vindt iedereen grijze zeehonden schattige dieren. Het is nochtans het grootste roofdier van de lage landen. De mannetjes wegen tot wel 350 kg en zijn meer dan 3 meter lang. Wanneer ze niet op een zandbank liggen te zonnen, komt de meedogenloze jager in hen naar boven. Daarbij doden ze ook regelmatig bruinvissen. Daar zou een wolf niet aan beginnen. 😉

Pas op: dit is geen pleidooi om gillend weg te lopen als je een grijze zeehond ziet. Net zoals de meeste dieren zal hij eerder het hazenpad kiezen. Maar net als de meeste (wilde) dieren wil hij ook wel met rust gelaten worden.

Boeren zijn niet geheel onterecht bang dat wolven die schapenweide weleens met een ‘all-in-buffet’ zouden kunnen verwarren. Goede afrasteringen kunnen een oplossing bieden. Op www.welkomwolf.be vind je tips om je schaapjes op het droge te houden.

De terugkeer van de wolf is een grote overwinning voor de natuurbeweging. Tegelijkertijd profiteert de natuur ook enorm van hun aanwezigheid. Wolven staan bovenaan de voedselketen. Ze grijpen vooral verzwakte en gewonde dieren, en helpen zo om populaties gezond te houden. Met name grotere natuurgebieden hebben een toppredator nodig om echt gezond te zijn.

Huilende wolf
Foto: Retron

Huilen wolven naar de maan?

Wolven huilen niet naar de maan, ze huilen naar elkaar. En dat doen ze vaak in koor. Eén wolf zet het refrein in, de rest van de roedel valt in. Als je hen een tape van wolvengehuil laat horen, doen ze gezellig mee. Niet omdat ze stiekem dromen van een carrière in een boysband, maar omdat ze elkaar boodschappen doorgeven. Hun samenzang is ook een waarschuwing voor eventuele indringers die zich in hun territorium wagen. Eenzame wolven huilen niet. Ze houden wijselijk hun mond en lopen stilletjes door.

Uit onderzoek blijkt dat wolven niet vaker huilen bij volle maan dan op donkere nachten. Wel huilen ze vooral ’s avonds en ‘s nachts. Bovendien houden ze hun hoofd omhoog bij het huilen, zodat het lijkt alsof ze naar de lucht (of de maan) huilen. In feite doen ze dat gewoon om het geluid verder te doen dragen. En het helpt: je kan een wolf tot 10 km ver horen zingen in het bos. In open vlakten reikt hun klaagzang zelfs tot 15 km ver.

Meer weten over wolven? Kijk dan zeker eens op www.welkomwolf.be. Deze website gaat voorbij de mythes en horrorverhalen.

Hier kan je de eerste Belgische opnames van een wolf bekijken.

Meer lezen over de natuur en super veel inspiratie opdoen voor spelletjes en natuuravonturen? Dat doe je met het Woudapen natuurdoeboek.

button(1)

Bronnen: ‘Buiten gebeurt het’ van Arjan Postma (Meulenhoff Boekerij bv, Amsterdam), Roots Magazine, www.wolveninnederland.nl, www.welkomwolf.be

Foto bovenaan: Gary Kramer

Een gedachte over “Wolven in België en Nederland

Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: