Vleermuizen, heersers van de nacht

Ze zitten zowat overal, ook in steden. Ze zijn absoluut niet schuw en zelfs in kleine stadstuintjes en parken kan je deze nachtraven op zomeravonden langs zien vliegen. Toch merken veel mensen hen niet op. Tijd om de moeder aller nachtdieren aan een nader onderzoek te onderwerpen: de vleermuis.

Vleermuizen zijn mysterieuze dieren. Dat heeft veel te maken met hun haast ongeziene bestaan in de schaduwen van de nacht. En uiteraard met alle films en verzinsels die over deze nuttige beestjes de ronde doen. De vleermuizen die in je tuin zitten, drinken geen bloed, maar eten insecten zoals nachtvlinders en muggen.

Vleermuizen zitten vaak dicht bij de mens. Ze broeden in spouwmuren, boomholtes, onder daken en op zolders. Ze overwinteren niet op dezelfde plekken als waar ze broeden en in de zomer verhuizen ze om de paar weken, om niet te veel last te hebben van parasieten.

Kijken met je oren

Als je een vleermuis door de lucht ziet scheren, zou je haast denken dat hij niet helemaal goed bij z’n hoofd is. Hij vliegt razendsnel heen-en-weer en maakt scherpe bochten in de lucht. Er is echter een goede reden voor deze hoekige manier van vliegen: vleermuizen ‘kijken’ vooral met hun oren. Hoewel ze niet volledig blind zijn – zoals veel mensen denken – gebruiken ze echolocatie om hun weg en hun prooien te vinden. Ze sturen geluidjes uit die wij niet kunnen horen. Aan de manier waarop die signalen terugkaatsen, merken ze een prooi (of een muur of boom!) op. Daarop stellen ze razendsnel hun vliegrichting bij.

De gewone dwergvleermuis is de meest voorkomende en algemene soort in Vlaanderen. Hij is 5 cm lang en heeft een spanwijdte van 24 cm. Hij stoort zich niet aan het gezelschap van mensen. Maar liefst 90% van de waargenomen vleermuizen in Vlaanderen zijn gewone dwergvleermuizen.

close-up gewone dwergvleermuis
De gewone dwergvleermuis is de meest voorkomende soort in Vlaanderen. Foto: Hugo Willockx

Weetjes over vleermuizen

  • Vleermuizen vliegen met hun handen. Tussen hun lange vingers zitten speciale vliezen, die op vleugels lijken.
  • Sperwers durven weleens een vleermuisje op het menu te zetten. Verder hebben ze niet echt natuurlijke vijanden.
  • In Nederland en België bestaat een groep vleermuizen (een kolonie) meestal uit tien à honderd exemplaren. In sommige landen komen groepen van honderdduizenden dieren voor.
  • Een grot is een ideale overwinteringsplek voor vleermuizen. In de mergelgrotten op de grens tussen Belgisch en Nederlands Limburg hangen de plafonds dan ook vol in de winter. Om de dieren te beschermen, worden de plekken waar ze overwinteren afgesloten voor het publiek.
  • Er wordt weleens beweerd dat vleermuizen je in de haren vliegen. Dit is niet waar.
  • De vleermuizen die bij ons voorkomen en het overgrote deel van alle soorten op de wereld eten enkel insecten. In Zuid- en Midden-Amerika komen echter een aantal soorten voor die bloed drinken. Niet bij mensen, maar bij dieren. Zo drinken de vampiervleermuizen uit Brazilië per maaltijd één eetlepel bloed van een grote vogel.
  • De gewone dwergvleermuis, die vaak in onze tuinen en huizen voorkomt, eet 300 muggen en andere kleine insecten op één nacht tijd.

Vleermuizen spotten

Vleermuizen vind je vooral in tuinen, parken en landbouwgebieden. Je ziet hen enkel in de zomer, omdat ze in de winter een winterslaap houden. Daarvoor kiezen ze spouwmuren, zolders en grotten uit. Ze zijn vooral actief in de avondschemering. Je kan ook eens gaan kijken rond de lichtmasten van afgelegen sportvelden en aan lantaarns in het park. Het licht lokt insecten en insecten lokken vleermuizen!

Nacht van de vleermuis

Op 25 en 26 augustus 2017 is het weer tijd voor de Nacht van de Vleermuis. Natuurpunt organiseert activiteiten op meer dan 40 locaties in heel Vlaanderen.

Ook in Nederland staan deze twee nachten volledig in het teken van dit mysterieuze dier. Hier vind je een overzicht van alle activiteiten.

Vliegende vleermuis
Foto: René Janssens

Help de vleermuis

  • Een vleermuis in winterslaap mag je nooit storen. De kans is groot dat hij dat niet overleeft.
  • Sommige soorten verblijven liefst in huizen. Vaak worden zolders en spouwmuren uitgekozen. Lees hier waar je best rekening mee houdt als je een spouwmuur wil isoleren of werken aan je dak of zolder uitvoeren.
  • Wanneer een verdwaalde vleermuis in je huis rondvliegt of je merkt dat een dier verzwakt of gewond is, kan je een vogelopvangcentrum of de Vlaamse infolijn (nummer 1700) bellen.
  • Vleermuizen op zolder? Laat hen zitten! Ze veroorzaken geen schade, knagen nergens aan en maken geen nest. Toch last? Lees dan deze tips.
  • Zet in de winter geen vleermuizen buiten. Dan gaan ze dood.
  • Neem een vleermuis niet met de blote handen vast. Ze zijn zelden agressief, maar kunnen wel bijten als je hen vastpakt.
  • Vleermuizen verjagen is dus nergens voor nodig. Het is zelfs bij wet verboden om vleermuizen te verstoren, vangen of doden. Ze zijn kwetsbaar, en sommige soorten zijn zelfs met uitsterven bedreigd.

Vleermuiskasten

Er bestaan nestkasten voor vleermuizen. Je kan een of enkele vleermuiskasten aan een stevige boom hangen. De voorzijde richt je naar het zuiden. Kies voor een rustige plek en hang de kast in de luwte. Zorg dat er geen takken of bladeren voor de vliegopening van de kast hangen en hang hem minstens 3 meter hoog.

Bronnen: natuurpunt.be, vleermuizeninfo.be, Roots Magazine, ‘Buiten gebeurt het’ van Arjan Postma (Meulenhoff Boekerij bv, Amsterdam)

Meer lezen over vleermuizen? In het Woudapen natuurdoeboek staat een heel hoofdstuk over nachtdieren.

button(1)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: